ข้อมูลเครื่องมือหาปลาพื้นบ้าน

แม่น้ำโขง เป็นแม่น้ำนานาชาติที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย ไหลหล่อเลี้ยงประชาชนทั้ง ๖ ประเทศตั้งแต่ จีน พม่า ลาว ไทย เวียดนาม กัมพูชา การหาปลาเป็นอาชีพหนึ่งที่หล่อเลี้ยงชุมชนตลอดริมฝั่งแม่น้ำโขงและแม่น้ำสาขา มาเป็นเวลานานตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ เครื่องมือหาปลาในแม่น้ำโขงจึงมิได้หมายถึงสิ่งของที่ทำไว้เพื่อใช้ในการจับปลาเท่านั้น แต่ยังเป็นสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนและแม่น้ำ ความรู้ท้องถิ่น วัฒนธรรมลุ่มน้ำ และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนทั้งในชุมชนและนอกชุมชนที่มีวิถีชีวิตผูกผันกับแม่น้ำ

แต่การเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศและการลดลงของพันธุ์ปลา ซึ่งเกิดจากผลของการพัฒนาในลุ่มน้ำโขง  ได้ทำให้เครื่องมือหาปลาพื้นบ้านเหล่านี้ ลดลงและสูญหายไป การหายไปนี้จึงไม่ได้หมายถึงการหายไปของตัวเครื่องมือเท่านั้น

          งานวิจัยไทบ้านที่จัดทำขึ้นในพื้นที่ต่างๆ สี่พื้นที่ในลุ่มแม่น้ำโขง อันได้แก่ แม่น้ำโขงที่ อ.เชียงของ แม่น้ำมูลที่ เขื่อนปากมูล เขื่อนราษีไศล และ แม่น้ำสงคราม  นอกจากการศึกษาประเด็นต่างๆแล้ว การศึกษาเรื่ององค์ความรู้ท้องถิ่นจากเครื่องมือหาปลาพื้นบ้าน เป็นประเด็นที่สำคัญอีกอันหนึ่งของงานวิจัย จากการศึกษาได้พบว่าการสร้าง และใช้เครื่องมือหาปลาแต่ละชนิด เพื่อจับปลาแต่ละชนิด ที่แตกต่างและหลากหลายในแม่น้ำโขงนั้น ต้องอาศัยความรู้ในหลายด้านเป็นอย่างดี เช่น ความรู้เรื่องพฤติกรรมของปลาแต่ละชนิด ระบบนิเวศของแม่น้ำ ฤดูกาล และความรู้เรื่องวัสดุในการสร้างเครื่องมือหาปลา 
           นอกจากนี้ยังพบว่า เครื่องมือหาปลายังสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง ผู้คนทั้งในชุมชนและนอกชุมชน ที่มีวิถีชีวิตผูกผันกับแม่น้ำ การหาปลาจึงก่อให้เกิดความสามัคคีระหว่างพี่น้องในชุมชนและต่าง ชุมชนจนเป็นรากฐานทางวัฒนธรรมของคนหาปลา ดังจะเห็นได้จาก  การใช้ เครื่องมือหาปลาบางชนิด ต้องใช้ร่วมกันหลายคนเป็นหมู่คณะ เครื่องมือบางชนิดต้อง มีการเซ่นไหว้เจ้าที่เจ้าทางก่อนมีการใช้ ซึ่งบางอย่างแฝงไว้ซึ่งการเคารพธรรมชาติ  การอยู่ร่วมกันของคนในชุมชนอย่างสามัคคี
           งานวิจัยได้พบว่าพื้นที่ปากมูนมีเครื่องมือหาปลาพื้นบ้าน 75 ชนิด  ในแม่น้ำสงคราม 80 ชนิด   แม่น้ำโขงบริเวณ อ.เชียงของ 69 ชนิด   แม่น้ำมูลช่วงราษีไศล 48  ชนิด

โปสการ์ดเครื่องมือหาปลาพื้นบ้านในลุ่มแม่น้ำโขง

      

แผ่นพับเครื่องมือหาปลาพื้นบ้านในลุ่มแม่น้ำโขง (pdf ขนาด 200 MB)

   

 

สิ่งพิมพ์และเอกสารล่าสุด

รายงานการศึกษา "นากในลุ่มน้ำอิงตอนล่าง" ปีที่ผลิต 2564

2564 06 10 Research report on otters in the lower Ing River

 

รายงานการศึกษา "สถานภาพป่าชุ่มน้ำในลุ่มน้ำอิงตอนล่าง" ปีที่ผลิต 2563

2563 11 09 Research report on wetlands

 

รายงานวิจัยจาวบ้านเรื่อง "พืชอาหารและพืชสมุนไพร ในป่าชุ่มน้ำบ้านทุ่งงิ้ว"

บ้านทุ่งงิ้ว หมู่ 2 ตำบลสถาน อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2563

2563 07 Ban Thung Ngew Wet Forest Plant Research Report

 

รายงานการศึกษา "โครงสร้าง ความหลากหลายทางชนิดพันธุ์พืช สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ"

บ้านห้วยสัก หมู่ 9 และ บ้านห้วยสัก หมู่ 15 ตำบลยางฮอม อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2563

2563 07 Report on the forest structure of Ban Huai Sak

 

รายงานการศึกษา "โครงสร้างความหลากหลายทางชนิดพันธุ์พืช สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ"

บ้านเกษตรสมบูรณ์ หมู่ที่ 19 และ บ้านห้วยซ้อหมู่ 2 ตำบลห้วยซ้อ อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2563

2563 07 08 Report on the structure of the forest at Ban Huai So Kaset Somboon

 

รายงานการศึกษา "โครงสร้างความหลากหลายทางชนิดพันธุ์พืช สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ" 

บ้านป่าข่า หมู่ 8 ตำบลตป่าตาล อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2563

2563 06 26 Report on the forest structure of Ban Pa Kha

  

 รายงานการศึกษา เรื่อง “เครื่องมือหาปลาและสัตว์น้ำที่ใช้ในป่าชุ่มน้ำและบริเวณโดยรอบของหมู่บ้านทุ่งงิ้ว อ.เชียงของ จ.เชียงราย” ปีที่ผลิต 2562

2562 06 25 Report of fishing tools at Ban Thung Ngew

 

รายงานการศึกษา "โครงสร้างความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ"

บ้านทุ่งศรีเกิด หมู่ 3 ตำบลยางฮอม อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2561

2561 12 17 Report on the forest structure of Ban Thung Si Kerd

 

รายงานการศึกษา "โครงสร้างความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ"

บ้านซาววา หมู่ 3 ตำบลบุญเรือง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2560

2560 02 26 Ban Sa va Wet Forest Structure Report

  

รายงานการศึกษา "โครงสร้างความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ"

บ้านต้า หมู่ 10 ตำบลต้า อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2559  

2559 09 Ban Ta Wet Forest Structure Report

 

รายงานการศึกษา "โครงสร้างความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ สภาพการทดแทนตามธรรมชาติ และปริมาณการเก็บกักคาร์บอนในพื้นที่ป่าชุ่มน้ำ"

บ้านบุญเรือง หมู่ 2 ตำบลบุญเรือง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย : ปีที่ผลิต 2558

2558 05 Report on the study of forest structure and carbon at Ban Boon Rueang

สมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต  138/1 หมู่ 4 ถ.คลองชลประทาน ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200   

Living River Association (LRA)  138/1 Moo 4, Suthep, Muang, Chiang Mai, 50200   Thailand

Go to top